Ethereum’da Yeni Yükseltme: Hız Sınırları Yeniden Belirleniyor

Ethereum’da Yeni Yükseltme: Hız Sınırları Yeniden Belirleniyor

Ethereum'un sıradaki büyük güncellemesi Glamsterdam olarak adlandırılıyor ve şimdilik 2026’nın son çeyreği için planlanıyor. Bu güncellemede, daha büyük blokların işlenmesini kolaylaştıracak protokol değişiklikleri var ve Ethereum’u çok daha yüksek L1 kapasitesine hazırlamak amaçlanıyor. Geliştiriciler, yükseltme sonrası için gaz limiti hedefini yaklaşık 200 milyon olarak belirledi. Bu değer şimdiki 60 milyon sınırının çok üstünde.

Peki bu güncelleme neden bu kadar önemli? Ethereum, blockchain dünyasında açık ara en büyük geliştirici topluluğuna sahip ama hız ve maliyet açısından hâlâ geri planda kalıyor.

Zincir üstü aktiviteler her alanda patlama yaşarken, yüksek performans sunan blockchain’ler artık trading, ödeme ve tüketici odaklı uygulamalar için ciddi alternatifler hâline geldi.

Heads-up for anyone maintaining L1 contracts:
→ The Glamsterdam upgrade will include gas repricings (EIP-8037, EIP-8038) that shift state creation and access costs.
→ Most contracts are unaffected, but a small set may break or degrade without updates. Affected contracts rely on…

— Ethereum Foundation (@ethereumfndn) August 25, 2026

Daha Kullanışlı L1 Kapasitesi Geliyor mu?

Phemex CEO’su Federico Variola, Ethereum’un sonraki adımlarının merkeziyetsiz trading alanında özellikle önemli olabileceğinin altını çiziyor.

‘Regülatörler, Hyperliquid gibi merkeziyetsiz kripto para borsası’yla daha fazla etkileşim kurmak zorunda kalırken Ethereum’un hem merkeziyetsizliğini koruması hem de hız-kullanım maliyeti açısından makul seviyeleri sunması büyük önem taşıyacak.’ dedi.

Merkeziyetsiz kripto para borsası gibi uygulamalar blockchain’lere aşırı bir yük bindiriyor. Çünkü kullanıcılar hızlı işlem, derin likidite ve sık işlem yapmaya olanak tanıyan düşük maliyet bekliyor.

Ethereum bu talepleri ağırlıklı olarak Katman 2 ağları sayesinde karşıladı. Variola, bu girişimlerin sonucunu karmaşık olarak değerlendiriyor.

‘Kayda değer ilerleme var ama son birkaç yılda bir o kadar da başarısızlık yaşandı. Bu da Ethereum ekosisteminden ciddi ölçüde sermaye ve faaliyet çıkışına yol açtı.’ ifadelerini kullandı.

Ethereum, zaten 2025’in başında yaklaşık 30 milyon olan gaz limitini, protokol iyileştirmeleriyle 60 milyona çıkardı. Geliştiriciler şimdi, ağı bir sonraki büyük sıçrama için hazırlıyor.

Variola’ya göre merkeziyetsiz kripto para borsası’lar, bu çabanın başarı ölçümünde önemli bir gösterge olacak.

‘ETH için sıradaki büyük mücadele, merkeziyetsiz kripto para borsası’ların büyümesini sağlayacak ortamı oluşturmak olacak. Özellikle de regülatörlerin bu araçlarla daha yakından ilgilenmeye başlayacağı şu dönemde.’ şeklinde konuştu.

Buradaki ana hedef: Daha yüksek kapasiteyi, istikrarlı şekilde daha hızlı ve daha ucuz işlemle buluşturmak; bunu yaparken doğrulayıcı gereksinimlerini erişilebilir tutmak.

Yüksek Kapasitede Donanım Sınavı

Ethereum’un gaz limitini artırmak teknik açıdan ciddi bir mühendislik sorunu ortaya çıkarıyor. Daha büyük bloklar uygulamalara daha fazla işlem hacmi sunarken doğrulayıcılar ise bu blokları Ethereum’un sabit sürelerindeki slot’larda işlemek için yeterli donanım gücüne sahip olmalı.

Ethereum’un kendisi de doğrulayıcı donanımını L1 kapasitesindeki temel kısıtlardan biri olarak görüyor. Her blokta daha fazla işlem olması, küçük operatörlerin node çalıştırmasını zorlaştırabilir. Böylece doğrulama gücü, güçlü makineleri olan profesyonel operatörlerde toplanabilir.

Glamsterdam bu soruna farklı noktalardan çözüm sunmayı hedefliyor:

Block-Level Access Lists (EIP-7928), istemcilere ilgili blokta hangi hesapların ve hangi veri alanlarının erişileceğini önceden bildiriyor. Böylece disk erişimi, işlem işleme ve durum hesaplamaları daha fazla paralel yapılabiliyor; Enshrined proposer-builder separation (ePBS), blokların inşa ve doğrulama süreçlerini yeniden organize ediyor. Block-Level Access Lists ile birlikte Ethereum’un L1’de daha fazla veriyi işlerken doğrulayıcı yükünü dikey olarak artırmaması hedefleniyor; State-growth controls (EIP-8037), kalıcı durum oluşturmanın ekonomik modelini değiştiriyor. Geliştiriciler, gaz limiti 200 milyona bile çıksa yıllık durum artışını yaklaşık 120 GiB ile sınırlamayı hedefliyor. Böylece node işletmek sıradan donanım sahipleri için de erişilebilir kalacak; Uzun vadeli zkEVM doğrulama, doğrulayıcıların her işlemi baştan çalıştırmak yerine kriptografik kanıtları kontrol etmesini sağlayabilir ve yüksek kapasitede işlem yükünü hafifletir.

Kısacası Ethereum’un L1 ölçeklendirme hamlesi, icranın çok daha verimli hâle gelmesine bağlı.

🔥 Ethereum’s next upgrade could be much bigger than most people realize.

The upgrade is called Glamsterdam, and after a week-long core developer workshop in Svalbard, Ethereum contributors aligned on a bold target:

A 200M gas limit floor after Glamsterdam.

That number… pic.twitter.com/ojnbNITqjY

— Ethereum Daily (@ETH_Daily) May 5, 2026

Daha Hızlı Ethereum’da Rollup’ların Yeri Değişecek mi?

Daha güçlü bir ana zincir, şu anda rollup ya da kendi zincirinde çalışan uygulamalar için yol haritasını da değiştirecek gibi görünüyor.

Zoomex’in CMO’su Fernando Lillo Aranda, L1 ekonomisinin güçlenmesiyle bazı uygulamaların dağıtım lokasyonunu yeniden gözden geçirebileceğini düşünüyor.

‘Daha güçlü Katman 1 performansı, rollup ve uygulamaya özel zincirlerin ortaya çıkışındaki baskının bir kısmını kesinlikle azaltacaktır. Eğer ana katman daha hızlı, ucuz ve ölçeklenebilir olursa bazı uygulamalar doğrudan L1 üzerinde konuşlanmayı, daha sade ve verimli kullanıcı deneyimi olarak görebilir.’ dedi.

L1’e doğrudan dağıtım, farklı yürütme ortamlarıyla uğraşma derdini ortadan kaldırıyor. Uygulamalar, Ethereum’un likiditesi ve birleştirilebilirliğinden faydalanabiliyor; kullanıcılar da ağlar arası varlık taşıma ya da farklı zincirleri yönetme zahmetinden kurtuluyor.

Yine de rollup’ların sunduğu özellikleri, sadece yüksek işlem hacmiyle değiştirmek mümkün değil.

Aranda, ‘Rollup ve uygulama bazlı zincirler yalnızca ölçeklenebilirlik için inşa edilmedi; özelleştirme, ayrıcalıklı işlem ortamı, daha düşük gecikme, ücret, yönetişim ve uygulama tasarımında daha fazla kontrol sağlamak gibi avantajlar da sunuyor.’ ifadelerini kullandı.

Ethereum’un yol haritasında rollup kapasitesine yapılan yatırımlar devam ediyor. PeerDAS ve genişleyen blob kapasitesi, Ethereum’un L2 ağlarına sunabileceği veri miktarını artırıyor. Böylece hem ana zincir hem rollup’lar birlikte büyüyebiliyor.

Muhtemelen sonuç, daha fazla dağıtım modeli seçeneği olacak. Maksimum Ethereum uyumluluğu isteyen uygulamalar için Katman 1 (L1) giderek daha cazip hale geliyor. Ancak yüksek frekanslı ürünler ve özel yürütme gerektiren uygulamalar, rollup’lar veya kendilerine ait blockchain’ler üzerinden yoluna devam edebilecek.

Aranda'ya göre bu sistemler birbirinin tamamlayıcısı.

‘Daha hızlı ve verimli bir temel katman, tüm ekosistemi güçlendiriyor. Rollup’lar ile uygulama odaklı blockchain’ler ise birçok uygulama ve kullanıcının ihtiyaç duyduğu esneklik ve uzmanlığı sunmaya devam ediyor.’ dedi.

Rekabet Güçleniyor

Ethereum’un geliştiriciler için verdiği rekabet çoğu zaman verilerden daha dramatik şekilde anlatılıyor.

Electric Capital’ın canlı geliştirici takipçisi şu anda Ethereum ekosisteminde yaklaşık 7.600 aylık aktif geliştirici olduğunu gösteriyor. Solana’da ise bu sayı 2.300 civarında. Daha geniş EVM ekosistemine bakıldığında ise bu rakam yaklaşık 10.000’e ulaşıyor.

Böylece Ethereum, ciddi bir liderliği korumaya devam ediyor.

Bu geliştiriciler etrafındaki rekabet ortamı ise büyük ölçüde değişti. Artık daha uygun maliyetli işlemler, yüksek işlem kapasitesi ve geniş kullanıcı tabanına sahip alternatif blockchain’ler mevcut. Ethereum’u seçmek, artık ekosistemin sağladığı likidite, güvenlik ve geliştirici topluluğu ile diğer platformlardaki işlem avantajlarını karşılaştırmayı gerektiriyor.

Glamsterdam da bu rekabete cevap oluyor. Ethereum’un zaten güçlü bir sermayesi, uygulamaları, araçları ve kripto dünyasının en köklü geliştirici topluluklarından biri var. L1 kapasitesinin artması, bu avantajların altyapısında daha hızlı bir işlem ortamı sunuyor.

Orijinal Ethereum’da Yeni Yükseltme: Hız Sınırları Yeniden Belirleniyor hikayesini Bradley Peak tarafından tr.beincrypto.com ’da okuyun