Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin, sıfır bilgi kanıtlarını (zero-knowledge proofs) Ethereum için yeterince hızlı hale getirme yarışının sona erdiğini belirtiyor. Artık asıl önceliğin güvenlik olduğunu vurguluyor. Buterin'in bu yorumu, ZKsync’in tek bir ekran kartı ile gerçek zamanlı kanıtlama iddiasının ardından geldi.
7.200 ardışık ana ağ (mainnet) blok’unda ZKsync’in yeni Airbender Prime prover’ı, kanıtların %99’unu 10 saniyeden kısa sürede üretti. Ancak bu sonuçlar doğrudan ZKsync’in kendi değerlendirmesine dayanıyor.
Daha hızlı kanıtlama Ethereum için neden önemli?
Ethereum doğrulayıcıları günümüzde her işlemi tekrar çalıştırarak bir bloğu kontrol ediyor. Sıfır bilgi (ZK) kanıtları ise bir hesabın doğru çalıştığını tekrarına gerek olmadan kanıtladığı için, bu sayede doğrulayıcılar kısa bir kanıtı kontrol ederek işlemi onaylayabilir.
Bu değişim, doğrulayıcıların blok başına yaptığı işi azaltabilir. Her 12 saniyede bir yeni blok eklenen Ethereum’da, ZKsync örneklerinde hiçbir bloğun bu kadar uzun sürdüğünü görülmediğini belirtiyor.
ZKsync, ETHproofs adlı kamuya açık prover sıralamasında Airbender Prime’ın ortalama kanıtlama süresinde ilk sırada olduğunu söylüyor. Ayrıca donanım gereksiniminin azalması sayesinde daha fazla kurum ve bağımsız operatörün kanıtlama sürecine katılabileceğine dikkat çekiyor.
'Bu noktada hız için savaşın kesin olarak kazanıldığını düşünüyorum. Artık zkEVM’lerde en önemli öncelik tamamen güvenlik olmalı.'
Ethereum’un kurucu ortağı Vitalik Buterin, X üzerinden bunu belirtti.
Big congratulations to the @zksync airbender team for this milestone.
— vitalik.eth (@VitalikButerin) October 15, 2026
At this point, I consider the battle for speed to be definitively won, and the top priority for zkEVMs should shift fully to security.
To me that means formally verifying
(i) equivalence of the…
Buterin, hızın ötesinde, Ethereum’un hesaplamalarını kanıtlayan zkEVM’ler için üç temel test öne çıkarıyor: Ethereum teknik standartlarına uyum, kanıtlama maliyetinin blok gas miktarıyla sınırlanması ve sağlam bir kanıtlama sistemine dayanması.
Buterin ayrıca, bu sistemlerin sadece testlerle değil, matematiksel olarak kanıtlanmış yani formel olarak doğrulanmış olmasını istiyor.
Hızlı bir prover Ethereum’un fiyatını artırır mı?
Doğrudan etki etmiyor. Airbender Prime, ZKsync’in bir aracı ve Ethereum protokolünde doğrudan bir değişiklik getirmiyor. Yani Ethereum (ETH) arzı, işlem ücretleri veya staking ödülleri üzerinde bir değişiklik söz konusu değil.
Bunun yerine, olası bir fiyat etkisi daha çok yol haritası ve teknolojik anlatıya yönelik yatırımcı hissiyatıyla, ayrıca makro ekonomik şartlar ve fon akışlarıyla birlikte oluşabilir.
ETH son 24 saatte %5’in üzerinde düşüş yaşadı. Görsel: BeInCrypto Yine de aslında burada asıl mesele itibar. ZKsync, bu teknolojiyi özellikle bankalara sunarken, hack’lenen bir sunucunun dahi kurallara aykırı bir defter güncellemesini kanıtlatamayacağını öne sürüyor.
Sonuç olarak hızlı ama hatalı bir prover tüm amaca ters düşer. Bundan sonra hangi zkEVM’in Ethereum topluluğu tarafından güvenilir kabul edileceğini formel doğrulama ve bağımsız denetimler belirleyecek gibi görünüyor.
Orijinal Ethereum’da ZK Hız Yarışı Bitti: ETH İçin Ne Anlama Geliyor? hikayesini Darryn Pollock tarafından tr.beincrypto.com ’da okuyun