Fundstrat’tan Tom Lee, AI yatırımındaki Enron benzetmesine karşı çıktı. Wall Street’i tedirgin eden 3 trilyon dolarlık bilanço dışı işlemlerin gerçek riski yansıtmadığını savunan Lee, bu rakamların yatırımcıya net bir fikir vermediğini belirtti.
Lee’nin açıklaması, Michael Burry’nin son eleştirisine yanıt niteliğinde. The Big Short filmine konu olan ve 2008 öncesi mortgage piyasasına karşı açtığı pozisyonla ün kazanan Burry, Nvidia (NVDA) hisselerine yönelik satış pozisyonunu iki kat artırdı. Nvidia’nın 500 milyar dolarlık finansman hamlelerini, batışının ardından ABD tarihine geçen Enron’un hileli oyunlarıyla kıyasladı.
Enron Korkusu Nasıl Wall Street’i Sardı?
2001 yılında batan Enron, enerji deviydi. Milyarlarca dolarlık borçlarını bilanço dışında saklayan şirketin iflası, o dönemin en büyük ABD iflası olarak kayıtlara geçti: Toplam 60 milyar dolar büyüklüğünde bir çöküş.
Wall Street Journal bu hafta bu eski hayaleti yeniden gündeme taşıdı. Son analizlerinde dokuz büyük teknoloji devinin, bilançosuna yansımayan tam 3 trilyon dolarlık AI yükümlülüğü taşıdığı ortaya çıktı. Bu rakam, Enron’un iflasından tam 50 kat büyük.
Toplam rakamın içinde, henüz başlamamış 1,2 trilyon dolarlık kira sözleşmeleri ve 1,9 trilyon dolarlık yonga alım anlaşmaları var. Meta’nın Louisiana’daki veri merkezi, sistemin nasıl işlediğine iyi bir örnek: Şirket burada sadece yüzde 20’lik hisseye sahipken kalan kısmı özel kredi şirketleri alıyor.
2008 öncesi mortgage krizini önceden gören ve burada açtığı satış pozisyonlarıyla servet kazanan Burry, bugün de benzer tehlikeyi sezdiğini söylüyor.
Nvidia’nın Apollo, BlackRock, Blackstone, Brookfield, Goldman Sachs ve KKR ile yaptığı 500 milyar dolarlık finansman anlaşmasını ise Burry, tamamen bir halkla ilişkiler gösterisi olarak nitelendiriyor.
BREAKING: Michael Burry has doubled down on his Nvidia, $NVDA , short, warning its 0 billion AI deal has “shades of Enron," per YF
— unusual_whales (@unusual_whales) August 13, 2026
Burry’ye göre bu tür hamleler, Nvidia'nın borcunu sigortalamanın maliyetindeki artışı kamufle etmekten başka bir işe yaramıyor.
Burry, Substack bülteninde şunu belirtti: ‘Kredi yapılandırması sistemin doğal bir parçası. Asıl endişe, boğa piyasasının son döneminde momentumu yapay şekilde uzatmak için olağandışı kredilerin yaratıldığı noktada başlıyor.’ dedi.
Burry’nin satış pozisyonu yatırımcılar arasında tedirginlik yaratıyor. Bu ayın başında da ABD borsaları rekor tazelerken 1987 benzeri bir çöküş riski uyarısı yapmıştı.
Nvidia CEO’su Jensen Huang ise suçlamalara karşı. Huang, anlaşmanın AI altyapısına uzun vadeli ve bağımsız sermaye akışı sağladığını, bunun da gerçek talebi yansıttığını ifade ediyor.
Tom Lee: “Bu Rakamlar Finansın Gerçek İşleyişini Yansıtmıyor”
Tom Lee, pazartesi günü CNBC’ye katılarak Pence Capital Management’ın yatırım direktörü Dryden Pence ile birlikte bu tartışmaya farklı bir perspektif getirdi. Lee’ye göre, finansal sistemdeki toplam yükümlülükler, ilgili varlıkların çok üzerinde olması olağan.
Lee, CNBC’ye verdiği röportajda şunları belirtti: ‘Makaledeki veriler aslında faydalı ama insanlar finansal sistemlerin nasıl işlediğine dair eksik bir tabloya sahip oluyor.’ dedi.
Lee, opsiyon ve swap piyasalarını örnek gösterdi: Kağıt üzerindeki pozisyonlar, gerçekten yatırılan nakitin çok üzerinde gerçekleşiyor. Lee, Warren Buffett’ın kredi türevlerini ‘finansal kitle imha silahları’ olarak tanımladığını da hatırlatıyor.
Üstelik bu taahhütlerden vazgeçmek mümkün. Yatırımlar ancak inşaat başladığında bilançoya giriyor. Şirketler, devam eden projelerden dava riski olmadan çıkabiliyor.
Lee, 1990’larda teknoloji analisti olarak görev yaptığı için gerçek anlamda korkulması gereken dönemleri yaşadığını hatırlatıyor. O dönemde fiber şirketleri swap anlaşmalarıyla yüz milyarlarca dolarlık sahte gelir yaratmıştı. Bugün ise ‘The Magnificent Seven’ olarak anılan dev teknoloji şirketlerinin tarihteki en yüksek kar marjlarına ulaştığını vurguluyor.
Kripto para okuyucuları ise Lee’yi dünyanın en büyük kurumsal Ethereum (ETH) hazinesi olan BitMine’in başkanı olarak tanıyor. Şirket, 17 ağustos tarihli paylaşımında 5,8 milyon ETH ile toplam arzın %4,8’ine sahip olduklarını açıkladı. Lee kısa süre önce piyasaların artık Ethereum’un Bitcoin (BTC) karşısında öne çıktığını gösterdiğini savundu.
AI Harcamaları Pentagon Bütçesini Solluyor Mu?
Pence büyümeyi tek bir karşılaştırmayla özetliyor. Kongre, 2026 yılı için Pentagon’un ana bütçesini 866,6 milyar dolar olarak belirledi. Amerikan Girişim Enstitüsü’nün (AEI) analizine göre Pence, 2027 yılında ABD’nin AI harcamalarının savunma harcamalarını geçmesini bekliyor.
Buna göre, şimdiden ABD GSYİH’sının %2 ila %2,5’i AI projelerine aktarılıyor. 1850’lerde ülke çapında demiryolu inşaatı da milli gelirin benzer oranını oluşturuyordu.
Buradaki asıl çıkış noktası ise şirketlerin AI adaptasyon hızı. Pence’in paylaştığına göre; şirketlerin yalnızca %30’u şu ana dek AI’dan verimlilik artışı sağladığını bildiriyor. Tam anlamıyla AI entegrasyonunu bitirenlerin oranı ise sadece %7. Yani, kurumsal Amerika’nın büyük kısmı hâlâ başlangıç çizgisinde.
İş dönüp dolaşıp bir sayıya bakıyor: Eğer verimlilik yükselişi sürerse, 3 trilyon dolarlık harcama demiryolu yatırımı gibi örnek teşkil edecek. Ancak tıkanıp kalırsa Burry’nin Enron benzetmesi çok daha ciddiye alınacak gibi görünüyor.
Orijinal Tom Lee’den Michael Burry’ye: 3 trilyon Dolar’lık Enron uyarısı AI trade’ini gölgeliyor hikayesini Lockridge Okoth tarafından tr.beincrypto.com ’da okuyun