Müslümanlar Bitcoin alabilir mi? Pakistan’ın önde gelen İslami alimleri, kripto paraların İslam’ın yasal çerçevesi Şeriat’a uyup uymadığı konusunda bir türlü ortak görüşe varamıyor.
Bu tartışma sadece camiyle sınırlı değil. Pakistan, dünyanın en büyük kripto para piyasalarından biri sayılıyor ve hükümet de dijital varlıklar alanında başı çekmeyi hedefliyor.
Pakistan’daki Kripto–Şeriat Tartışması Neden Önemli?
10 Haziran’da, ülkenin önde gelen dini okullarından Jamia Darul Uloom Karachi fetva yayınladı. Fetvayı, Mufti Taqi Usmani ve diğer üst düzey alimler imzaladı.
Bu fetva; Bitcoin (BTC), stablecoin’ler ve diğer dijital token’larla yapılan alımların yasaklanmasını öngörüyor. Gerekçesi ise net: Bu varlıklar "yalnızca bir hesapta hayali sayıların kaydedilmesinden ibaret" olarak nitelendirildi.
Today, I had a constructive discussion with Mufti Taqi Usmani Sahib on digital assets and the ongoing conversation around their Shariah status.
— Bilal bin Saqib MBE (@Bilalbinsaqib) July 11, 2026
We are united on one fundamental objective: protecting Pakistanis from fraud, exploitation, and financial harm.
I shared that…
Bu kararın etkisi büyük. Mufti Usmani, Pakistan’ın piyasa değeri açısından en büyük ikinci bankası Meezan Bank’a Şeriat danışmanlığı yapıyor. Ona göre kripto paralar, İslam hukukunda 'gerçek servet' yani maal olarak kabul edilmiyor.
Onun görüşleri daha önce de piyasalarda etkili olmuştu. 2008’de verdiği fetvada, sukuk yani İslami tahvillerin %85’inin Şeriat’a uygun olmadığını belirtmişti. O dönemde küresel sukuk ihracı bir yıl içinde 50 milyar dolardan yaklaşık 15 milyar dolara kadar gerilemişti. Tabii, küresel finansal krizin etkisini de unutmamak lazım.
Bu kez izleyici kitlesi çok daha geniş. Chainalysis’a göre, Pakistan tüm dünyada tabana yayılan kripto para adaptasyonunda Hindistan ve ABD’nin ardından üçüncü sırada yer alıyor.
Hükümet için zamanlama oldukça sıkıntılı. Pakistan, kripto parayı ABD Başkanı Donald Trump ile ilişkileri güçlendirmek için de kullanıyor. Trump’ın 1 milyar dolar kripto kazancı dikkat çekmişti.
Pakistan Maliye Bakanlığı, ocak ayında World Liberty’nin USD1 stablecoin’i için araştırma başlatma kararı aldı. PVARA başkanı Bilal bin Saqib, 35, Bloomberg’e yaptığı açıklamada kripto açılımının Washington ile güveni yeniden sağladığını söyledi. Analistler Al Jazeera’ya, stablecoin anlaşmasını Trump yönetimine erişim için adeta bir ödeme olarak değerlendirdiklerini belirtti.Trump’ın platformu World Liberty Financial, bu yıl Pakistan’da bağlayıcı olmayan bir anlaşma imzaladı.
🇵🇰🇺🇸 Pakistan found a shortcut to Washington and it runs through the Trump family's wallet.
— Mario Nawfal (@MarioNawfal) May 18, 2026
After the cypher, after Khan, after the military flipped Pakistan's entire foreign policy, Munir needed to make sure the relationship stuck. So when Trump moved into crypto, Pakistan… https://t.co/vz8GA9Eg9r pic.twitter.com/KMZJsqUYpg
Bu arada Hindistan Merkez Bankası ise daha da ileri giderek, ülkedeki bankalar ile kripto arasındaki tüm bağları koparmak istiyor.
Bazı İslami Alimler, Şartlı Olarak Kriptoyu Helal Görüyor!
Pakistan’ın en büyük hayır kurumlarından Saylani Welfare International Trust’ın başındaki baş müftü Wasim Akhtar Al-Madani ise farklı düşünüyor. Yaklaşık 13 ay önce 37 sayfalık bir fetva yayınladı.
Kriptoyu konvansiyonel servet olarak değil, tanınan bir hak olarak sınıflandırıyor. Bu hafta Saylani, verdiği fetvanın arkasında durmak için Karaçi’de acil bir toplantı düzenledi.
Saylani başkanı [Al-Madani](https://www.brecorder.com/news/40430231/crypto-currency-permissible-under-shariah-saylani), yayımlanan fetvada şu ifadeye yer verdi: ‘Kripto para veya dijital varlıkların alım satımı, ülkenin yasalarıyla yasaklanmıyorsa ve işlem yapan kişiyi hukuka aykırı onur kırıcı duruma, cezaya veya hukuki yaptırımlara maruz bırakmıyorsa tanınmış bir hak olarak helal sayılabilir’ dedi.
Saylani, bu fetvayı İslami İdeoloji Konseyi ve Pakistan Merkez Bankası’na da iletti.
Pakistan’ın kripto düzenleyicisi de bu tartışmanın tam ortasında. Pakistan Sanal Varlıklar Düzenleme Kurumu’na (PVARA) Bilal bin Saqib başkanlık ediyor. PVARA, temmuz 2025’te çıkarılan kararla kuruldu ve bu yıl kanunen onaylandı. Saqib, Jamia Darul Uloom’dan spekülatif token’lar ile varlık temelli token’lara farklı yaklaşılmasını talep etti.
Sukuk’ların blockchain’de kaydedilmesine, altına dayalı token’lara ve tamamen rezervli stablecoin’lere dikkat çekti. Bu varlıkların her biri sahibine gerçek bir hak veriyor. Bu ayrım önemli: Tokenize edilmiş gerçek dünya varlıkları 60 milyar doları, stablecoin’lerin aylık işlem hacmi ise rekor seviyeleri aşmış durumda.
Saqib, Reuters’a verdiği demeçte şu değerlendirmede bulundu: ‘Fetvanın asıl gündeme getirdiği soru, dijital bir varlığın Şeriat’a göre tanınmış bir servet olup olmadığıdır. Doğru soru da budur. Bu yüzden bu tür araçların her biri teker teker incelenmeli’ dedi.
Geçtiğimiz hafta Usmani ile bir araya geldi ve görüşmenin verimli geçtiğini belirtti.
JS Global Capital araştırma direktörü Waqas Ghani, fetvanın bankalar nezdinde kripto adaptasyonunu yavaşlatabileceğini söyledi. Ancak işlem hacimlerinde şimdilik önemli bir değişiklik görünmüyor.
Diğer Müslüman Ülkelerde Kriptoya Bakış Nasıl?
Pakistan’daki görüş ayrılığı, aslında tüm Müslüman toplumunda yaşanan daha büyük bir bölünmenin aynası gibi. Birçok büyük ülke bu konuda tamamen zıt kararlara varmış durumda.
Malezya kriptoya en ılımlı yaklaşan ülkelerden. Menkul Kıymetler Komisyonu’nun Şeriat Danışma Konseyi, 2020 yılında aldığı kararla dijital varlıkların “maal” (mal-varlık) kapsamında değerlendirilip kayıtlı kripto para borsası’larında işlem görebileceğini belirtti.
Gulf ülkeleri ise daha pragmatik bir yol izliyor. Dubai ve Abu Dhabi, özel düzenleyiciler altında faaliyet gösteren kripto firmalarına lisans veriyor ve mahkemelerde Şeriat’a uygun ürünlere imkan tanıyor. Yani, genel bir dini yasak yok.
Endonezya Ulema Konseyi ise 2021’de tam tersine karar verdi. Açıkladıkları fetvada, kriptoyu para olarak “haram” ilan ettiler ve sadece altında açıkça dayanak varlık bulunan token’ların ticaretine izin verdiler.
Mısır’ın Başmüftüsü ise 2017 yılında aldığı kararla tüm kripto kullanımını haram ilan etti ve kumara benzetti. Türkiye’de ise Diyanet, benzer endişeleri dile getirdi ancak hâlâ kripto para borsası’larında alım-satıma izin verip kripto ile ödeme yapılmasını yasak tutuyor.
Pakistan bu yelpazenin tam ortasında yer alıyor. Usmani’nin kararı Mısır ve Endonezya çizgisinde; buna karşın PVARA’nın varlık temelli yaklaşımı ise Malezya ve Gulf ülkelerinin modeline daha yakın bir bakış sunuyor.
Buradan sonra söz tekrar âlimlerde. Onların vereceği karar, Pakistan’ın helal dijital finans yolculuğunun nereye kadar gideceğini belirleyecek gibi görünüyor.
Orijinal Bitcoin: Pakistan’da İslam Hukuku ile Kripto Para Tartışması hikayesini Lockridge Okoth tarafından tr.beincrypto.com ’da okuyun