Sosyal medyada hızla yayılan bir grafik, S&P 500 endeksinin güncel gidişatını 1990’ların sonuyla karşılaştırıyor ve Yapay Zeka (AI) coşkusunun klasik bir piyasa balonunu şişirip şişirmediği tartışmalarını yeniden alevlendiriyor.
Endeks 2026’da ardı ardına rekorlar kırmaya devam ediyor ve analistler bu tablonun gerçekte ne işaret ettiğine dair fikir ayrılığı yaşıyor.
Ayıların Endişelendiği Uyarı Sinyalleri Ne?
Shiller CAPE oranı, hisse fiyatlarını son on yılın enflasyonla düzeltilmiş kazançlarına göre ölçerek geleneksel metriklere göre daha uzun vadeli bir bakış sunuyor. Şu an yaklaşık 40 seviyesinde seyrediyor. Bu seviye tarihsel olarak önemli: Benzer rakamlar yalnızca dot-com balonunun zirvesinde görülmüştü.
Analist Rekt Fencer tartışmayı başlatan isim oldu. Grafikleri üst üste koyarak yapıların neredeyse birebir benzer olduğunu savundu: sert bir düzeltme, güçlü bir toparlanma ve ardından yeni zirvelere doğru yeni bir atak.
Yorumu ise kasıtlı olarak kışkırtıcıydı. 1999’u dot-com balonu, 2007’yi konut balonu olarak sıraladı ve sonrasında 2026’nın bir AI balonu olup olmadığını sordu.
Rekt Fencer X’te şu ifadeleri kullandı: ‘… S&P 500 endeksi, son 100 yılda görülmemiş değerlemelerle işlem görüyor. Bireysel yatırımcı talebi hâlâ rekor seviyelere yakın. Aynı tabloyu daha önce de gördük: 1999: Dot-com Balonu 2007: Konut Balonu 2026: AI Balonu En ürkütücü kısmı mı? Grafik şu anda dot-com balonunu neredeyse birebir yansıtıyor…’ dedi.
Bizi X’te takip edin – son dakika gelişmelerini anında öğrenin .
Buradaki uyarının odak noktası ise rehavet: Herkes bu sefer farklı olduğuna inanıyor, diye yazan Fencer, asıl kaygısını da bu varsayımın oluşturduğunu söylüyor. Benzer paylaşımlar X’te sıkça dolaşıma giriyor. Birçok üst üste koyulmuş grafik, piyasanın önceki büyük zirveler öncesi izlediği yollara benzediğini gösteriyor.
Konsantrasyon verileri endişeleri artırıyor. Teknoloji şirketleri şu an S&P 500’ün yaklaşık üçte birini oluştururken en büyük 10 şirketin ağırlığı neredeyse %40’a çıkmış durumda. Bu oranlar, önceki zirvelerden bile yüksek. Hem 1999’un sonunda hem de 2000’lerin ortalarında piyasa konsantrasyonu bugünkü kadar yoğun değildi.
Balon teorisini savunanlar ise başka sinyallere dikkat çekiyor. AI şirketleri arasında döngüsel finansman kurguları, devasa veri merkezi yatırımları ve bireysel yatırımcı coşkusu, geç aşama balon tipiklerine benzer yönler taşımakta.
Neden Bazıları 1999 Değil 1997 Diyor?
Karşı görüş ise temellere dayanıyor. Dot-com dönemindeki birçok şirket gelir elde edemezken, bugün AI öncüsü şirket’ler ciddi anlamda kâr yazıyor.
Finansman kaynağı da oldukça farklı: NVIDIA, Microsoft ve dev bulut hizmeti sağlayıcıları genişlemelerini ağırlıkla serbest nakit akışıyla fonluyor, spekülatif borç ya da bitmek bilmeyen hisse ihracı yerine.
Fiyat/kazanç oranları da bu farkı yansıtıyor. Teknoloji sektöründe ileriye dönük fiyat/kazanç oranları 25 ila 30 seviyelerinde seyrediyor. Bu rakamlar, 2000’lerin başındaki 50 ila 58 arası zirvelerin oldukça altında.
Goldman Sachs durumu farklı yorumluyor: Bankanın analizine göre, piyasa şu anda 1999’dan ziyade 1997’ye benziyor, yatırımlar artsa da henüz aşırı dengesizlik yok.
Amundi araştırma ekibi de benzer bir sonuca ulaşmış. Araştırmalarına göre 2023-2025 rallisinde, balonun son aşamasında görülen aşırı değerleme dinamikleri henüz yok.
Şüpheciler, grafiklerin kendisine de mesafeli yaklaşıyor. Zira üst üste koyulan grafikler seçici olabiliyor ve bu döngüyü diğerlerinden ayıran, gerçek ticari talebin ağırlığı. Tarih de net cevaplar vermiyor: Demiryollarından internete, dönüştürücü teknolojiler hem kalıcı değer hem de bazen sancılı, geçici aşırılıklar getirdi.
Bu tablonun netleşmesi, şirketlerin kâr kalitesine bağlı. Sadece rekorlar herhangi bir sonucu kesinleştirmiyor, AI tabanlı büyümenin kalıcılığı hangi senaryonun gerçekleşeceğini gösterecek.
Ancak bir gerçek var ki sonucu ne olursa olsun geçerli: “Bu sefer farklı” lafı bazen hem doğru hem de yatırımcıya pahalıya mal oldu.
YouTube kanalımıza abone olun ve liderlerle gazetecilerden uzman yorumları ilk elden takip edin .
https://www.youtube.com/watch?v=_CfNubawfZEOrijinal S&P 500: Grafikler 1997 ve 2006’daki Risk Sinyallerini Tekrarlıyor hikayesini Luis Blanco tarafından tr.beincrypto.com ’da okuyun